لرد - کشاورز

پيشينه:

در يونان قديم و در مصر باستان در معبد ‍ژوپيتر براي كساني كه تازه ازدواج مي كردند، برگ و شاخه هاي گردو را زير پايشان مي انداختند وبر اين باور بودند كه عروس و داماد از قيد جادو و طلسم رها شده و خوشبخت زندگي خواهند كرد.

برابر بررسي هاي ديرين شناسي گياهي و گرده شناسي در روي كره ي زمين، گونه هاي مختلف گردو از زمان هاي بسيار قديم به ويژه از دوران سوم زمين شناسي وجود داشته است.

و از دوران چهارم زمين شناسي به بعد آثار درخت گردو از جمله گرده ي آن در كشورهاي اروپاي شرقي به دست آمده است .

منشاء درخت گردو را اسياي غربي و نواحي هيماليا مي دانند . در ايران نيز گردو در جنگلهاي شمال از استارا تا گلي داغ در جلگه و ساحل تا ارتفاع2200 متر از سطح دريا انتشار دارد و به طور پراكنده يا كم و بيش انبوه در جنگلها از جمله جنگلهاي غرب و در راه سنندج به مريوان به طور خودرو ديده مي شوند ولي وحشي بودن آن در ايران مشكوك است.

احتمالا كهن ترين درخت گردو در ايران در "اورگان" شهر كرد وجود دارد. برابر نوشته اي كه از نزديك اين درخت از زير خاك بدست آمده است، تاريخ كاشت آن به زمان يزدگرد ساساني و حدود1400 سال پيش مي رسد.

طبقه بندي گياهي

گردو با نام علميJuglans از خانواده ي Juglandaceae است. نام علمي اين جنس از كلمه لاتين Jovis-Glans به معني فندق ژوپيتر گرفته شده است.

انواع اين درخت در چين ،ژاپن،فرانسه و آمريكا كشت مي شود مهمترين گردوهاي موجود دردنيا معروف به گردو ي ايراني است . زيرا ابتدا از ايران به خاور ميانه و از آنجا به يونان و روم و سپس به انگلستان و بعد به امريكا برده شده است. گردو ي ايراني تنها گونه اي از اين خانواده است كه مغز آن از نظر خوراكي مصرف اقتصادي دارد .

گردوي معمولي درختي است يك پايه كه بلندي آن از 10 تا 25 متر متغيير است،گردو داراي برگهاي مركب شانه اي است و درختي يك پايه است كه گلهاي نر و ماده روي يك درخت به صورت جدا گانه ظاهر مي شوند.

گامت هاي ماده  گردو دگر گشن است گرده افشاني آن به وسيله باد انجام مي شود و حشرات در آن نقشي ندارند.

پراكنش جغرافيايي

درخت گردو از درختان بسيار با ارزش و از پهن برگان است كه در بسياري از نقاط جهان در نيمكره شمالي از مركز تا شرق اروپا و قفقاز و شمال و مركز ايران تا دامنهاي هيماليا و كشور چين و ژاپن و همچنين گونه هايي از آن در آمريكاي شمالي و جنوبي به طور طبيعي مي رويند و كاشته مي شوند. تنها جنگل طبيعي باقي مانده از اين محصول در دنيا هم اكنون در قرقيزستان و در شرايط بسيار خوب موجود است .

در ايران كاشت گردو از دره گز و مغان در شمال كشور تا اقليد فارس در جنوب و از ارتفاعات جنوب غربي اروميه تا كوه تفتان در جنوب شرقي بين طولهاي جغرافيايي 45تا 65 درجه به خوبي مي رويند ولي بهترين بازدهي مربوط به باغهايي است كه در ارتفاعات دامنه هاي البرز، خراسان ، آذربايجان و دامنه هاي زاگرس ( به ويژه تفرش،گلپايگان و تويسركان ) قرار دارند . همچنين اطراف كوههاي لاله زار و جبال بارز منطقه اياست كه از مراكز عمده  گردو كاري كشور به حساب مي آيد.

ارقام

گردوهایی که در نقاط گردو خیز ایران کاشته شده اند از گونه گردی معمولی یا Juglans   هستند. رقم های این گونه از نظر باغبانی هنوز کاملاٌ مشخص نشده اند. این گردوها در نقاط مختلف ایران با نام های گونگون محلی نامیده می شوند.

با وجود تفاوت های ظاهری ،ممکن است برحی از انواع ،رقم واحدی باشند ولی نام های گوناگون داشته باشند. با این توصیف مهمترین انونع گردو که در ایران کاشته می شوند عبارتند از :

گردوی کاغذی ، سنگی ، ماکویی ، سوزنی ، نوک کلاغی ، ضیا آبادی ، خوشه ای ،سبزوار ،

آمیخته خراسان ،مازندران ، شهمیرزاد ، قزوین و طالقان ، آذربایجان ، همدان وتویسرکان ، سایر مناطق .

سطح زیر کشت گردو در جهان

بر اساس اطلاعات سازمان خواربار جهانی (FAO) در سال 1977، سطح زیر کشت گرئو جهان 518490 هکتار بوده است که نسبت به سال گذشته یک درصد کاهش ونسبت به سال 1988(سال پایه) 22درصد افزایش داشته است .

از سال 1988تا1997در یک دوره ده ساله سطح زیر کشت گردو در جهان بهطور کلی سیر صعودی داشته است . در آغاز دوره مورد بررسی (سال پایه) سطح زیر کشت گردو جهان 423271 هکتار بوده که در سال 1997به 518490 هکتار رسیده است. دراین دوره سطح افزایشی برابر 22درصد و مقدار تولید افزایشی برابر 27درص-د نشان می دهد.

در بین کشورهای جهان چین با دارا بودن 160000 هکتار اراضی زیر کشت گردو به تنهایی حدود 31 درصد از کل اراضی زیر کشت گردو را به خود اختصاص داده ومقام اول را داراست . پس از آن آمریکا با 68800 هکتار ، ترکیه با 57450 هکتار وایران با 41766 هکتار به ترتیب مقام های دوم تا چهارم را به خود اختصاص می دهند .

سطح زیر کشت گردو در ایران

براسا س آخرین اطلاعات موجود ، سطح زیر کشت گردو در ایران در سال زراعی 76-75 برابر 41766 هکتار بوده است که نسبت به سال زراعی گذشته حدود 17 درصد ونسبت به سال پایه 259 درصد افزایش نشان می دهد .

سطح زیر کشت گردو در ده سال مورد بررسی به طور کلی سیر صعودی داشته است ، در آغاز دوره (سال پایه) سطح زیر کشت گردو ایران 11644 هکتار بوده که درسال زراعی 76-1375به 41766 هکتار رسیده است .

بر اساس آمار موجود در سا ل 1376 بيشترين سطح زير كشت در استان كرمان با 5171 هكتار كه 4/12 درصد از سطح زیر کشت گردو کشور می باشد پس از کرمان که مقام اول را از این نظر دارا است استان های همدان ، قزوین ف آذربایجان شرقی ، کرمانشاه ، خراسان و فارس به ترتیب دوم تا هفتم را به خود اختصاص داده اند. استان سیستان وبلوچستان با 5 هکتار کمترین سطح زیر کشت گردو در کل کشور را دارد. کرمان ، همدان ، قزوین ، آذربایجان شرقی ،کرمانشاه ،خراسان و فارس جمعاٌ 54 درصد از سطح زیر کشت گردو کل کشور را داشته و مهمترین مناطق کشت گردو به شمار می آیند .

تولید گردو در جهان

بر اساس آخرین اطلاعات منتشر شده از سوی سازمانم خوار بار جهانی مقدار تولید گردو جهان درسال 1997 برابر 1097064 تن بوده است که نسبت به سال قبل 2/2 درصد و نسبت به سال پایه (1988) 27 درصد افزایش نشان می دهد .

در بین کشورهای جهان ، ده کشور هر یک بیش از 20000 تن گردو در سال 1997 تولید کرده اند که دربین آنها آمریکا با تولید 244000 تن ، رتبه اول راداراست. این کشور به تنهایی 2/22 درصد گردو جهان را تولید می کند. پس از آمریکا ، چین با تولید 240000 تن دومین کشور عمده تولید کننده گردو جهان به شمار می رود .

ایران با تولید 124872 تن ، 4/11 درصد از تولید گردو جهان را دارا است و مقام سوم را به خود اختصاص داده است.

در بین کشورهای عمده تولید کننده گردو جهان ، میزان تولید سال 1997 نسبت به سال گذشته در کشورهای آمریکا ، چین ، ایران و فرانسه افزایش و در کشورهای رومانی ، هند ویونان کاهش تولید وجود داشته و در بقیه کشورها تولید تغییری را نشان نمی دهد .

تولید گردو در ایران

در سال زراعی 76-1375 میزان تولید گردو در کشور 124872 تن است که نسبت به سال گذشته 3/10 درصد افزایش و نسبت به سال پایه 230درصد افزایش داشته است .

میزان تولید گردو کل کشور در ده سال مورد بررسی از 37821 تن آغاز شده وبه 124872 تن رسیده است . کمترین میزان تولید گردو کل کشور در سال زراعی 67-1366 بوده که این روند از ابتدای دوره مورد بررسی سیر صعودی داشته تا اینکه در سال 76-1375 به رقم 124872 تن رسیده است.

براساس آمار موجود در سال 1376 بالاترین مقدار تولید در استان همدان با تولیدی برابر 20175 تن می باشد که 16درصد از تولید کل کشور را به خود اختصاص داده است و پایین ترین  مقدار با 20تن از تولید کل کشور مذبوط به استان سیستان وبلوچستان است .

پس از همدان ، استان فارس از نظر تولید گردو در مقام دوم قرار دارد که با احتساب تولید استان های آذربایجان شرقی ، تهران ، کرمان ، قزوین ، کردستان ، کرمانشاه و خراسان جمعاٌ 72درصد از تولید کل کشور را به خود اختصاص داده اند و مهمترین مناطق تولید به شمار می آیند.

عملكرد گردو در جهان

درسال 1997 براساس اطلاعات به دست آمده از فائو ، متوسط عملكرد گردو در جهان 2116 كيلوگرم در هكتار بوده است كه نسبت به سال قبل با 72 كيلوگرم (5/3درصد ) ونسبت به سال 1988 (سال پايه) با 72 كيلوگرم افزايش ، 5/3 درصد رشد داشته است .

در بين كشورهاي عمده توليد كننده گردو در سال 1997 كشور روماني با متوسط توليد 14136 كيلوگرم در هكتار بالاتريت عملكرد را به خود اختصاص داده است و نسبت آن به عملكرد جهاني 668 درصد بالاتر است. پس از روماني ، آمريكا با توليد 3547 كيلوگرم در هكتار در جايگاه دوم قرار دارد . كشورهاي ايران و اكراين نيز به ترتيب با عملكردهاي 2990 و2341 كيلوگرم در هكتار دررتبه هاي بعدي قرار گرفته اند كه بالاتر از عملكرد جهاني بوده است .كشور هند با متوسط توليد 868 كيلوگرم در هكتار پايين ترين عملكرد را در بين كشورهاي عمده توليد كننده اين محصول به خود اختصاص داده است .

در سال 1997 عملكرد در هكتار گردو ايران 2990 كيلوگرم بوده كه نسبت به متوسط جهاني 141 درصد بوده است.

عملكرد گردو در ايران 

عملكرد در هكتار گردو كل كشور در سال زراعي 76-1375 ، 2990 كيلوگرم بوده كه نسبت به سال گذشته 5/5 درصد و نسبت به سال پايه (67) حدود 8 درصد كاهش داشته است .

در دوره ده ساله مورد بررسي ، بيشترين مقدار عملكرد گردو با 4266 كيلوگرم به سال زراعي 72-71 وكمترين آن با 2961 كيلوگرم به سال زراعي 68-1367 مربوط است .

دربين استان هاي كشور در سال زراعي 76-1375 بالاترين توليد در واحد سطح با 8000 كيلوگرم مربوط به استان خوزستان وپايين ترين آن با 603 كيلوگرم متعلق به استان قم بوده است.     

آب وهوا                                                                                                        

درخت گردو درطول تابستان و زمستان نسبت به گرما و سرمای بیش از حد حساس است. در طول دوره خواب زمستانه ، گردو می تواند سرمای 11- درجه سانتی گراد را بدون خسارت جدی تحمل کند ولی پس از شروع رشد ، سرمای 2- تا 3- درجه سانتی گراد موجب از بین رفتن برگها ، شاخه ها و گلها شده ودر نتیجه محصول کاهش می یابد. به علاوه شاخ و برگ درختانی که تا اواخر پاییز به رشد خود ادامه می دهند در معرض خسارت سرما قرار می گیرد. مقاومت ارقام مختلف گردو نسبت به سرما متفاوت است.

دمای بالاتر از 38 درجه سانتی گراد موجب آفتاب سوختگی پوست سبز و چروکیدگی مغز گردو می شود و گاهی اوقات نیز میوه ها پوک می شوند. در رطوبت نسبی کم و دمای بالاتر از 40 درجه سانتی گراد ، به گردو خسارت جدی وارد می شود. دمای پایین تابستان نیز مناسب نیست زیرا موجب می شود میوه ها به اندازه کافی پر نشود . هوای خنک در طی فصل رشد ، برداشت محصول را به تاخیر انداخته و در نتیجه باغداران متضرر می شوند. بنابراین هوای خنک و فصل رشد کوتاه از عوامل محدود کننده پرورش گردو هستند. گردو نیز مانند سایر میوه ها مناطق معتدله در زمستان به مقدار سرمای معینی نیاز دارد تا خواب آن برطرف شود که به این ترتیب در بهار رشد رویشی و گلدهی کافی خواهد داشت. در صورت عدم وجود سرمای کافی ، بازشدن جوانه ها و گلدهی نامنظم شده وبه تاخیر می افتد واین موجب کاهش محصول و خشک شدن سر شاخه ها می شود. نیاز سرمایی ارقام مختلف گردو متفاوت است.

بارندگی

بارندگی و رطوبت در اواخر فصل بهار و در تابستان موجب افزایش شیوع بیماری بلایت گردو می شود ولی ارقامی که برگهای آنها دیرتر ظاهر می شود ، معمولاً ا ز آلودگی مصون می مانند. در صورتی که میزان بارندگی سالیانه حدود 800 میلی متر باشد می توان درخت گردو را با موفقیت کاشت ولی در مناطق خشک تر آبیاری تکمیلی نیز ضروری است. در شرایط آب وهوایی بسیار خشک احتمال دارد که درختان رشد مطلوبی داشته باشند ولی میوه ها به خوبی پر نمی شوند. درختان گردو نسبت به شرایط نامطلوب سازگار هستند. مشاهده شده است که در شرایط نامساعد محیطی ، پرورش درختان گردو به صورت درختچه از نظر سازگاری مناسب بوده است.

خاک

قبل از کاشت گردو ابتدا باید خاک رویی ، خاک زیرین ، زهکشی ، واکنش شیمیایی خاک (pH) و قابل استفاده بودن عناصر مختلف مورد آزمایش قرار گیرد. تجزيه خاك رويي وخاك زيرين اطلاعات مفيدي در مورد وضعيت خاك به دست مي دهد. خاك رويي بايد حاصلخيز بوده و زهكشي خوبي داشته باشد. گردو در مقايسه با ساير ميوه هاي معتدله كه معمولاً در خاك هايي با اسيديته كم رشد مي كنند ، به خاك خنثي نياز دارد. ميزان اسيديته خاك در قابل جذب بودن مواد معدني مؤثر است. اكثر عناصر معدني در دامنه اسيديته 6 تا 7 براي گياه قابل جذب است. معمولاً در مناطق سرد واكنش شيميايي خاك اسيدي است كه با اضافه كردن آهك ، مي توان آنرا افزايش داد. غير از خاك رويي ، وضعيت خاك زيرين نيز براي گردو اهميت دارد زيرا ريشه هاي آن تا عمق 3 متري خاك نفوذ مي كنند. خاك زيرين بايد عاري از سنگ ، رس سفت و لايه هاي غير قابل نفوذ كه رشد ريشه را محدود مي كنند باشد. درخت گردو خاك فقير ، خاك سطحي و خاك خشك را بهتر از شرايط آب وهوايي نامساعد تحمل مي كند. در ضمن خاك بايد عاري از نماتد هاي مولد زخم ريشه و بيماريهاي قارچي باشد.